Қазақстан Республикасы Конституциясының 24-бабы әр адамның ел аумағында еркін жүріп-тұруына және тұрғылықты жерін еркін таңдауына құқық беретін маңызды нормалардың бірі болып табылады. Бұл бап – адамның жеке бостандығын, таңдау еркіндігін және құқықтық мемлекеттің негізгі қағидаттарын айқындайтын конституциялық кепілдік.

Аталған нормаға сәйкес, заңда белгіленген жағдайларды қоспағанда, Қазақстан Республикасының аумағында заңды түрде жүрген әр адам ел ішінде еркін қозғала алады және өзіне қолайлы тұрғылықты жерді таңдау құқығына ие. Бұл құқық тек Қазақстан азаматтарына ғана емес, сондай-ақ еліміздің аумағында заңды негізде жүрген шетел азаматтары мен азаматтығы жоқ адамдарға да қолданылады.

Еркін жүріп-тұру құқығы – адамның әлеуметтік және экономикалық мүмкіндіктерін кеңейтетін маңызды фактор. Азаматтар өз қалауынша өңір таңдап, жұмысқа орналасуға, білім алуға, кәсіп ашуға немесе өмір сүру сапасын жақсартуға мүмкіндік алады. Бұл өз кезегінде ел ішіндегі еңбек ресурстарының тиімді бөлінуіне, өңірлердің дамуына және жалпы экономикалық белсенділіктің артуына ықпал етеді.

Сонымен қатар, тұрғылықты жерді еркін таңдау құқығы адамның жеке өміріне, отбасы жағдайына және кәсіби дамуына тікелей әсер етеді. Әрбір азамат өзіне қолайлы ортада өмір сүріп, болашағын жоспарлауға құқылы. Бұл – демократиялық қоғамның басты белгілерінің бірі.

Әрине, қоғамдық қауіпсіздікті, ұлттық мүддені және құқықтық тәртіпті қамтамасыз ету мақсатында заңда белгілі бір шектеулер көзделуі мүмкін. Алайда мұндай шектеулер тек заң негізінде және нақты қажеттілік туындаған жағдайда ғана қолданылады.

Қорытындылай келе, Конституцияның 24-бабы – азаматтардың еркіндігін қамтамасыз ететін, олардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауға бағытталған маңызды құқықтық норма. Еркін жүріп-тұру және тұрғылықты жерді таңдау құқығы – құқықтық мемлекет пен ашық қоғамның ажырамас бөлігі.

Алатау қаласының жастар ресурстық орталығының жетекшісі Даутқан Тоқжан Мейрамбекқызы