Жасанды интеллект: Адамзатқа төнген қауіп пе, әлде жаңа мүмкіндік пе?

Бүгінгі таңда әлемде ең көп талқыланатын, қоғамның қызу пікірталасын тудырып отырған бірден-бір тақырып бар. Ол — Жасанды Интеллект (ЖИ). Кеше ғана ғылыми-фантастикалық кітаптар мен фильмдердің сюжеті болған технологиялар бүгін біздің күнделікті өміріміздің ажырамас бөлігіне айналды. Смартфондағы дауыстық көмекшілер, мәтін жазатын нейрожелілер, сурет салатын бағдарламалар мен жүргізушісіз басқарылатын көліктер — осының бәрі заманауи технологиялардың мүмкіндіктері. Алайда, бұл құбылыстың қарқынды дамуы қоғамға тек ыңғайлылық қана емес, үлкен сұрақтар мен алаңдаушылық та әкелді.
Ең басты алаңдаушылық — болашақта жұмыс орындарының қысқару қаупі. Сарапшылардың болжамынша, алдағы уақытта есепшілер, аудармашылар, деректерді өңдеушілер мен операторлар сияқты техникалық және қайталанатын жұмыс істейтін мамандардың орнын роботтар алмастыруы мүмкін. Бұл процесс қазірдің өзінде байқалуда. Көптеген ірі компаниялар қарапайым тапсырмаларды орындауды нейрожелілерге сеніп тапсыруда. Бірақ бұл шын мәнінде адамзат еңбегiнің құнсыздануы ма? Тарихқа көз жүгіртсек, индустриялық революция кезінде де адамдар зауыттар мен станоктардың пайда болуынан қорыққан болатын. Алайда, технология ескі жұмыс орындарын жойғанымен, одан да көп жаңа мамандықтар мен мүмкіндіктерге жол ашты. Жасанды интеллект дәуірінде де дәл осындай құбылыс қайталанбақ.
Технология қаншалықты ақылды болғанымен, оның өз шегі бар. Жасанды интеллект тек адам енгізген мәліметтер мен дайын алгоритмдер негізінде ғана жұмыс істейді. Ол адамға тән ең маңызды қасиеттерді, атап айтқанда эмпатияны, шынайы шығармашылықты, икемділік пен интуицияны ешқашан иемдене алмайды. Жүрекпен сезіну, өзге адамның қайғысы мен қуанышын бөлісу, психологиялық қолдау көрсету және күтпеген қиын жағдайларда ішкі түйсікпен шешім қабылдау қабілеті тек адам баласына ғана тән бірегей қасиеттер болып қала бермек.
Болашақта ең сұранысқа ие болатын тұлғалар — жасанды интеллектпен бәсекелесетіндер емес, оны өз ісінде тиімді құрал ретінде пайдалана алатындар. Дәрігер оның көмегімен диагнозды дәлірек қояды, мұғалім әр оқушыға жеке бағдарлама әзірлейді, ал сәулетші дизайндарды жылдам сызады. Жасанды интеллект — біздің жауымыз емес, біздің мүмкіндігіміз. Ол адамды рутиналық, жалықтыратын жұмыстардан босатып, шынайы шығармашылықпен және ғылыммен айналысуға уақыт сыйлайды.
Қорытындылай келе, жасанды интеллект біздің болашағымызды тартып алмайды, керісінше, оны жаңа деңгейге көтереді. Ал сол болашақтың қандай болатыны технологияның құдіретіне емес, оны басқаратын адам баласының парасаты мен біліміне байланысты. Біздің басты міндетіміз — дамуды тоқтатпай, жаңа заманның талаптарына сай икемделу және озық білімді меңгеру.

Ерғали Минара
КазХкжеТУ, 1-курс студенті
Журналистика факультеті