КЕЛІСІМ МЕН ЗАҢ ҮСТЕМДІГІ – ТҰРАҚТЫ ҚОҒАМНЫҢ БЕРІК НЕГІЗІ

2026 жылғы 29 маусымда Алматы облысы Іле ауданы Өтеген батыр ауылында «Заң мен тәртіп» жобасы аясында «Келісім мен заң үстемдігі – тұрақты қоғам негізі» тақырыбында маңызды ақпараттық-түсіндіру кездесуі ұйымдастырылды. Қоғамдағы құқықтық мәдениетті нығайтуға, заң үстемдігін дәріптеуге және азаматтық жауапкершілікті арттыруға бағытталған бұл іс-шара түрлі сала өкілдерінің басын қосып, өзара пікір алмасуға арналған ашық диалог алаңына айналды.

Бүгінде заңның үстемдігі – мемлекеттің тұрақты дамуының, қоғамдық қауіпсіздіктің және азаматтардың әл-ауқатының басты кепілі. Сондықтан құқықтық мемлекет қағидаттарын жүзеге асыру тек мемлекеттік органдардың ғана емес, бүкіл қоғамның ортақ міндеті саналады. Осы тұрғыдан алғанда өткізілген кездесу тұрғындардың құқықтық сауаттылығын арттыруға, заң талаптарын түсіндіруге және қоғамдық келісімді нығайтуға бағытталған маңызды қадам болды.

Іс-шараның басты мақсаты – қоғамдағы заңдылық пен құқықтық тәртіпті сақтау, азаматтардың құқықтары мен міндеттері туралы түсінігін кеңейту, құқық бұзушылықтың алдын алу және қоғамдық тұрақтылықты қамтамасыз ету мәселелерін кеңінен талқылау. Сонымен қатар тұрғындар мен мемлекеттік органдар арасындағы ашық байланысты нығайту, халықтың көкейінде жүрген сауалдарға нақты жауап беру де кездесудің маңызды міндеттерінің бірі болды.

Кездесуге Іле ауданы полиция басқармасының қызметкерлері, Іле аудандық Ақсақалдар кеңесінің мүшелері, бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері, сарапшылар, қоғамдық ұйым белсенділері және аудан тұрғындары қатысты. Әрбір спикер заң үстемдігін қамтамасыз ету бағытында атқарылып жатқан жұмыстарға тоқталып, қоғамдағы тәртіп пен тұрақтылықты сақтаудағы азаматтардың жауапкершілігіне ерекше назар аударды.

Жиында сөз алған полиция басқармасының өкілдері құқық бұзушылықтың алдын алу, қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету және тұрғындармен өзара сенімді қарым-қатынасты қалыптастыру бағытында атқарылып жатқан жұмыстар туралы жан-жақты баяндады. Сонымен қатар заң талаптарын сақтаудың маңыздылығы, құқықтық жауапкершілік және әр азаматтың қоғамдық тәртіпті нығайтуға қосатын үлесі жөнінде нақты мысалдар келтірілді.

Ақсақалдар кеңесінің мүшелері қоғамдағы бірлік пен татулықтың орны ерекше екенін атап өтті. Олар ғасырлар бойы қалыптасқан ұлттық құндылықтар, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсету, өзара сыйластық пен түсіністік секілді қасиеттердің бүгінгі қоғам үшін де өзектілігін жоғалтпағанын жеткізді. Ақсақалдардың пікірінше, заң талаптарын сақтау мен адамгершілік құндылықтарды қатар ұстанған қоғам ғана тұрақты әрі қауіпсіз бола алады.

Кездесу барысында сарапшылар құқықтық мәдениетті қалыптастыру мәселесіне кеңінен тоқталды. Құқықтық мәдениет – тек заңдарды білу ғана емес, оларды құрметтеу, қоғамдық жауапкершілікті сезіну және өз құқықтары мен міндеттерін дұрыс пайдалана білу екенін атап өтті. Осындай түсіндіру жұмыстары азаматтардың құқықтық санасын қалыптастыруға және құқық бұзушылықтың алдын алуға үлкен ықпал ететіні айтылды.

Іс-шарада медиация институтының қоғамдағы рөлі де жан-жақты сөз болды. Мамандар көптеген дау-дамайларды сотқа жеткізбей, өзара келісім арқылы шешудің тиімділігіне тоқталды. Медиация адамдар арасындағы сенімді нығайтып, уақыт пен қаржыны үнемдеуге мүмкіндік беретін өркениетті тетік ретінде бағаланды. Сонымен бірге қоғамдық келісімді сақтауда кәсіби медиаторлардың қызметін кеңінен пайдалану қажеттігі айтылды.

Кездесудің маңызды ерекшеліктерінің бірі – тұрғындармен ашық пікір алмасу болды. Қатысушылар өздерін толғандырған мәселелерді ортаға салып, құқық қорғау органдарының қызметіне қатысты ұсыныстары мен ой-пікірлерін білдірді. Спикерлер қойылған сұрақтарға нақты жауап беріп, заң талаптарын түсіндіру арқылы көптеген мәселелердің шешу жолдарын жан-жақты баяндады. Мұндай ашық форматтағы кездесулер халықтың мемлекеттік институттарға деген сенімін арттыруға ықпал ететіні ерекше аталып өтті.

Қазіргі таңда құқықтық сауаттылықты арттыру – қоғамның басты міндеттерінің біріне айналып отыр. Заңды білетін әрі оны құрметтейтін азамат өз құқықтарын тиімді қорғай алады, сондай-ақ өз міндеттерін адал орындауға ұмтылады. Сондықтан құқықтық ағарту жұмыстары тек бір реттік кездесулермен шектелмей, жүйелі түрде жалғасуы қажет екені кездесу барысында бірнеше мәрте айтылды.

«Заң мен тәртіп» жобасы аясында ұйымдастырылып жатқан осындай кездесулер тұрғындардың құқықтық білімін жетілдіруге, қоғамдық тәртіпті нығайтуға және азаматтардың белсенді азаматтық ұстанымын қалыптастыруға бағытталған маңызды бастама болып табылады. Бұл жоба халық пен мемлекеттік органдар арасындағы өзара түсіністік пен сенімді арттыруға, құқықтық мемлекет қағидаттарын күнделікті өмірде орнықтыруға өз үлесін қосып келеді.

Жалпы, қоғамдық келісім – кез келген мемлекеттің тұрақты дамуының негізгі алғышарты. Ал заң үстемдігі сол келісімнің беріктігін қамтамасыз ететін басты қағидаттардың бірі болып саналады. Азаматтардың заңды құрметтеуі, қоғамдық тәртіпті сақтауы және ортақ жауапкершілікті сезінуі елдің қауіпсіздігі мен өркендеуіне тікелей әсер етеді.

Іле ауданында өткен мазмұнды кездесу құқықтық мәдениетті арттыру, қоғамдағы бірлік пен тұрақтылықты нығайту және заң талаптарын кеңінен насихаттау бағытындағы маңызды іс-шаралардың бірі болды. Осындай ақпараттық-түсіндіру кездесулері алдағы уақытта да жалғасын тауып, тұрғындардың құқықтық сауаттылығын арттыруға, қоғамдық келісімді нығайтуға және заң үстемдігін қамтамасыз етуге қызмет ете беретіні сөзсіз.

Заң үстемдігі орныққан, азаматтары құқықтары мен міндеттерін терең түсінетін қоғам ғана тұрақты дамуға қол жеткізеді. Сондықтан мемлекет пен қоғамның өзара ынтымақтастығы, құқықтық мәдениетті қалыптастыруға бағытталған жүйелі жұмыстар және халықтың белсенді азаматтық ұстанымы – қауіпсіз, әділетті әрі берекелі Қазақстанды қалыптастырудың маңызды кепілі болып қала береді.

Карима МЕЙРАМБЕК